Przy przygotowaniu tego podręcznika dla Sodalicji posłużyłem się wydanym w roku 1934 w Poznaniu Katechizmem sodalicyjnym autorstwa ks. Dobromira Ziarniaka. Jest to tłumaczenie 11 wydania niemieckiego Katechizmu sodalicyjnego. Podręcznik dla Zarządów Sodalicji Mariańskich i do pouczenia kandydatów ks. Jerzego Harrassera T. J. Zachowałem główny tytuł, podział według rozdziałów i zasadniczo tak samo albo podobnie sformułowałem pytania. Skorzystałem również, oprócz wyżej wymienionej książki z ks. Henryka Paducha T. J., Przewodnik Sodalicji Marjańskich… Ustawy zasadnicze i sposób prowadzenia sodalicji, Kraków 1914, Ks. Alfreda Wróblewskiego T.J., Sodalicja Maryańska. Czem jest – jak ją zakładać i prowadzić?, Kraków 1904, Zasady Ogólne Sodalicji Mariańskich w Polsce (opracowane przez Zofię Rymarówną, przyjęte przez Konsultę w roku 1983 i zatwierdzone przez Prymasa Polski Kard. Józefa Glempa 6 grudnia tegoż roku), [w:] Zofia Rymarówna, Przewodnik Sodalicji Mariańskich w Polsce, Kraków 1997.

O. Mieczysław Łacek OSPPE

Warszawa, 12 czerwca 2006 r.

I. Czym jest sodalicja, a czym nie jest?

1. Czym jest Sodalicja Mariańska?

         Sodalicja Mariańska jest stowarzyszeniem religijno-społecznym, erygowanym przez właściwą władzę kościelną i agregowaną do sodalicji «Prima Primaria» w Rzymie, przez co jej członkowie korzystają ze wszystkich przywilejów i odpustów, którymi Stolica Apostolska w ciągu czterech wieków hojnie obdarzała Sodalicję-Macierz. Przez «kanoniczną erekcję» Sodalicja uzyskuje osobowość prawną od Kościoła i podlega kanonicznemu prawu (z "Zasad Ogólnych Sodalicji Mariańskich w Polsce" opracowanych przez Zofię Rymarówną z Krakowa, a przyjętych przez Zarząd Krajowy SM w roku 1983, a zatwierdzonych przez Prymasa Polski ks. kard. Józefa Glempa 6 grudnia 1983 roku; por. Z. Rymarówna, Przewodnik Sodalicji Mariańskich w  Polsce, Kraków 1997, s. 83). Właściwą władzą kościelną dla SM jest ordynariusz miejsca.

2. Co oznacza nazwa Sodalicja Mariańska?

            W języku łacińskim: sodalis oznacza: kolegę, towarzysza, przyjaciela; a słowo sodalitas: koleżeństwo, serdeczną przyjaźń, zażyłość; sodalicius zaś: przyjacielski, braterski.

         Przymiotnik mariańska mówi, że to stowarzyszenie jest związkiem przyjaciół, którzy w sposób szczególny czczą Maryję jako swoją Patronkę i Opiekunkę i że dążą do rozszerzania Jej czci.

3. Jak nazywamy członków sodalicji?

            Członków sodalicji nazywamy sodalisami lub sodaliskami. Właściwymi członkami sodalicji stają się ci, którzy na mocy przyrzeczeń sodalicyjnych uroczyście zostali przyjęci do sodalicji, korzystając odtąd z wszelkich jej praw i przywilejów. Tych, którzy przechodzą okres przygotowawczy, określamy mianem kandydatów (kandydatek).

         W sodalicjach dziewcząt członkinie niekiedy noszą tytuł „Dzieci Marii”, bo aktem uroczystego poświęcenia się obrały sobie Maryję za Matkę.

4.  Czy Sodalicja Mariańska jest zwykłym stowarzyszeniem?

            Sodalicja Mariańska nie jest zwykłym stowarzyszeniem czy związkiem religijnym. Cechą odróżniającą ją od innych stowarzyszeń to uniwersalność. Gdy inne stowarzyszenia ograniczają  zakres działania do pewnych ściśle określonych celów, np. do różnych nabożeństw i praktyk religijnych albo do wykonywania odpowiednich dzieł miłosierdzia chrześcijańskiego, to Sodalicja nie ma takich ograniczeń. Nie ma sprawy Bożej, której by nie uznawała za swoją (por. ks. A. Wróblewski T.J., Sodalicja Maryańska. Czem jest - jak ją zakładać i prowadzić, Kraków 1904, s. 13).

         Ojciec św. Jan Paweł II w 1984 w prywatnej rozmowie wypowiedział słowa: Sodalicje posiadają specyficzny charakter różniący je od współczesnych ruchów młodzieżowych. Znam je dobrze. Przez dwa lata byłem prefektem Sodalicji Mariańskiej w Gimnazjum w Wadowicach. Sodalicja kształtuje całą osobowość człowieka. Ja zawdzięczam Sodalicji swoją maryjność… (Z. Rymarówna, Przewodnik Sodalicji Mariańskich w Polsce, Kraków 1997, s. 13-14).

5.  Czy Sodalicja Mariańska jest bractwem?

         Sodalicja tym różni się od bractwa kościelnego, że oczekuje od swych członków nie tylko pewnych ćwiczeń pobożnych, ale ma na celu rozwój całego człowieka, a przez osobiste uświęcenie ma prowadzić go do uświęcania innych.

6.  Jakie stanowisko zajmuje Sodalicja Mariańska  

wobec innych stowarzyszeń religijnych?

         Sodalicja Mariańska pragnie w zgodzie ze wszystkimi innymi religijnymi stowarzyszeniami szerzyć chwałę Bożą i być pomocą służącą zbawieniu ludzi. Nie należy szczycić się przynależnością do sodalicji, niedoceniając pracy i zasług innych stowarzyszeń (por. ks. H. Haduch T.J., Przewodnik Sodalicji Maryańskich. Ustawy zasadnicze i sposób prowadzenia sodalicji, Kraków 1914, s. 85-89).

         II. Powstanie i rozwój Sodalicji Mariańskiej

7.  Jak powstała Sodalicja Mariańska?

            Jezuita Sebastian Carabasi, nauczyciel gramatyki w zakładzie naukowym w Syrakuzach na Sycylii we Włoszech, wiedziony świętą gorliwością o zbawienie swych uczniów, chcąc młodzież uchronić od zepsucia moralnego, gromadził ją w pewnych dniach w swej szkole, gdzie u stóp Matki Boskiej gorącą przemową zachęcał do czci i miłości tej Niepokalanej nieba i ziemi Królowej. Praca ta nie pozostała bez skutku. Uczniowie jego, zapaleni żądzą przypodobania się Najświętszej Maryi Pannie, odznaczali się w całym zakładzie pilnością, sumiennością i czystością obyczajów. Działo się to w roku 1560 (por. A. Wróblewski, j.w., s. 6-7).

         Praktykę tę przejął jego następca, młody belgijczyk, Jan Leunis w jezuickim Kolegium Rzymskim, gdzie uczył gramatyki i retoryki i ujął w pewne ramy. Dzień sobotni wyznaczył na zebrania, a dopuszczał na nie tylko najpilniejszych i najzacniejszych spośród młodzieży. Treścią przemówień były cnoty, zasługi i przywileje Matki Najświętszej, jak też szczęście tych, którzy pod Jej opieką zostają. Jako sposób zaś najlepszy do przypodobania się Maryi, wskazywał  w i e r n o ś ć  w wypełnieniu obowiązków swego s t a n u. Młodzież garnęła się na te sobotnie zebrania.

            W roku 1563 o. Jan Leunis założył pierwszą Sodalicję Mariańską, by przez miłość Matki Najświętszej i wierną Jej służbę, dążyć do zdobycia wybitnych postępów w nauce i cnocie chrześcijańskiej. Uczniowie, których było 70, zawiązali „Kongregację Najśw. Maryi Panny pod wezw. Zwiastowania NMP”. Zobowiązali się oni m.in. do tygodniowej spowiedzi, do codziennego odmawiania różańca św. i do wieczornego 15-minutowego (wspólnego) rozmyślania i rachunku sumienia. Sodalicja miała być hufcem Maryi zgromadzonym pod jej sztandarem w obronie Kościoła Chrystusowego.

8.  Jak rozszerzała się Sodalicja Mariańska w świecie?

            Kanonicznego zatwierdzenia SM dokonał w 1584 bullą Omnipotentis Dei papież Grzegorz XIII. Papież ten powołał rzymską Prima Primariae, do której miały należeć już powstałe i mające powstać w całym świecie sodalicje. Obdarzył ją prawem afiliacji wszystkich innych SM.

         W końcu XVI i w XVII w. szybko powstawały liczne SM młodzieży i dorosłych w innych krajach europejskich, a także w Afryce, Ameryce i Azji. SM angażowały się aktywnie w obronę i szerzenie wiary oraz w działalność na rzecz ubogich.

         Pod naciskiem przeciwników Kościoła w roku 1773 papież Klemens XIV skasował Zakon Jezuitów. Wtedy ustała praca wielu sodalicji. Pozostałymi sodalicjami, z którymi nadal walczyła masoneria, kierowali eks-jezuici, inni zakonnicy i księża diecezjalni. Równocześnie prawo zakładania SM otrzymali biskupi. Gdy w 1814 jezuici zostali przywróceni do istnienia przez papieża Piusa VII, w 1924 „Prima Primaria” wróciła pod kierownictwo zakonu. W 1825 Leon XII na prośbę zakonu jezuitów o. Alojzego Fortis, wyraził zgodę na afiliowanie do rzymskiej Prima Primaria SM założonych poza klasztorami i kościołami jezuickimi. Nowa Kongregacja Mariańska składa się odtąd jakby z dwóch złączonych konarów: SM zakładane i kierowane przez jezuitów oraz SM założone przy innych kościołach i podległe bezpośrednio zwierzchnictwu biskupa diecezjalnego.

         W I połowie XIX w. rozwój SM spowolniał. Ponowny rozwój SM nastąpił po ogłoszeniu w 1854 dogmatu o Niepokalanym Poczęciu Najśw. Maryi Panny: pod sztandar Maryi zaciągają się nowe hufce. W latach 1855-1920 rocznie agregowano do „Prima Primaria” 500 sodalicji. Przyszło i teraz SM podejmować walkę z masonerią. Papież Pius X 1904 r. mówił do sodalisów włoskich: Od Sodalicji Mariańskich spodziewam się wszelkiego dobra i umocnienia Kościoła na przyszłość… (Z. Rymarówna, j.w., s. 35).

         W 1923 powstaje w Rzymie z inicjatywy generała jezuitów o. Włodzimierza Ledóchowskiego, Centralny Sekretariat Kongregacji Mariańskich, który kierowałby całym światowym ruchem Kongregacji Mariańskich.

         II wojna światowa przerwała bujny rozwój sodalicji. SM walczyły w pierwszych szeregach w obronie chrześcijańskiej Europy.

         Po wojnie w 1948 Pius XII w sposób oficjalny i uroczysty wydał „Konstytucję Apostolską o Kongregacjach Mariańskich” – „Bis Saeculari”, wskazując drogi rozwoju SM w drugiej połowie XX wieku. Na zakończenie papież napisał: „To polecamy, orzekamy i stanowimy, aby niniejsza Konstytucja po wszystkie czasy posiadała swą moc, znaczenie i skuteczność, aby osiągnęła i zachowała w pełni i bez uszczerbku swe skutki, tym zaś, których ona dotyczy, przyniosła jak najwydatniejszą pomoc. Nadto stanowimy, że tak należy osądzić o orzekać, i że nieważne i bez żadnej mocy pozostanie odtąd wszystko, co by ktoś, jakąkolwiek posiadając władzę, świadomie czy tez bezwiednie, przeciwko temu podjąć usiłował. Bez względu na jakiekolwiek przeszkody. PIUS PP XII”. Papież ten zatwierdził powstanie Światowej Federacji Sodalicji Mariańskich.

         O. Ludwik Paulussen - promotor SM w Holandii, odpowiedzialny za Światową Federację Sodalicji Mariańskich, doprowadził do powstania w r. 1967 Światowej Federacji Wspólnot Życia Chrześcijańskiego (CVX). W uchwalonych nowych Zasadach Ogólnych w miejsce Ustaw Zasadniczych 1910 r., nazwę Sodalicji Mariańskich zmieniono na Wspólnoty Życia Chrześcijańskiego. W miejsce oddania się Maryi jako Matce, Pani, Orędowniczce Patronce, by z Nią, dla Niej, za Jej przykładem i uświęcenia środowiska, broniąc Chrystusowego Kościoła i realizując Królestwo Boże na ziemi, uznano «jako szczególne źródło i charakterystyczne narzędzie rozwoju życia duchowego Ćwiczenia Duchowne św. Ignacego» (por. j.w., s. 41). Nowe Zasady Ogólne i Statut Federacji CVX zatwierdzono w 1968 w dzień Zwiastowania NMP 25 marca (kard. A.G. Ciciognani). O. Paulussen inspirator CVX tak uzasadnia jej powstanie: …nazwa Sodalicja Mariańska już więcej nie odpowiada, nie pasuje do odrodzonego ruchu. Nazwa ta stworzyła fałszywe idee, nieporozumienia i zamieszanie. Zamiast pomagać w lepszej służbie, stała się przeszkodą (j.w., s. 43-44).

 9.  Jak rozszerzała się Sodalicja Mariańska w Polsce?

            W 1564 kard. Stanisław Hozjusz, ówczesny biskup warmiński sprowadza do Polski jezuitów. Powstają ich klasztory i kolegia. Polska od zarania czci Maryję, idea sodalicyjna trafia więc na podatny grunt. Pierwsza sodalicja została erygowana w Braniewie przy powstałym tam kolegium jezuickim w 1571 r.  W następnych latach kongregacje powstawały w Poznaniu (1574 r.), w Płocku (1586 r.). Potem w Krakowie, Wilnie, Pułtusku, Lublinie, Sandomierzu, Nieświeżu, Elblągu, Jarosławiu i w Kaliszu (por.E. Kabat, Sodalicje Mariańskie w diecezji tarnowskiej 1893-1939, Praga 1997, s. 33-34). W 1642 zostaje erygowana w Warszawie Królewska Kongregacja Niepokalanego Poczęcia Maryi. Do Kongregacji należeli królowie, hetmani, ich małżonki, dzieci. Powstawały także SM szlachty, mieszczan. Dzięki SM Polska nie przestała być krajem katolickim. Sodalisi inicjowali i stawali na czele takich dzieł jak: Bractwo Miłosierdzia Bogarodzicy, Bank Pobożny, Skrzynka św. Mikołaja, Bursy dla młodzieży uczącej się i rękodzielniczej itp. W XVIII stuleciu Polsce było przeszło 200 sodalicji dla wszystkich stanów (por. A. Wróblewski, j.w., s. 11).

         Po kasacie zakonu jezuitów SM przetrwały w zaborze pruskim i rosyjskim. Od 1835 odradzały się w Galicji.

         Od 1896 w Krakowie zaczyna wychodzić miesięcznik „Sodalis Marianus”. W 1904 we Lwowie i w 1911 w Przemyślu organizację Kongresu Mariańskiego powierzono SM.

         SM organizują domy rekolekcyjne, organizują rekolekcje publiczne, opiekują się samotnymi młodymi kobietami, służącymi, tworzą schroniska, stowarzyszenia ekonomiczne.

         Z inicjatywy sodalicji jasnogórskich w okresie międzywojennym powstał w Częstochowie Komitet Obrony Etyki – moralności chrześcijańsko-katolickiej. Komitet bronił m.in. dzieci i młodzież przed pornografią, bezwstydnym strojami, filmami, książkami, czasopismami. Sodalicje krakowskie powołały do życia Sekcję Opieki nad Sierotami, które przekształciło się w samodzielne stowarzyszenie „Rodziny Sieroce”.

         W 1920 powstaje nowe pismo sodalicyjne „Pod znakiem Maryi” Związku Sodalicji Młodzieży Szkół Średnich. Od 1921 rozpoczynają się Ogólnopolskie Zjazdy SM Uczniów, a potem Uczennic. Jeszcze później Zjazdy SM Akademików. Dla osiągnięcia jednolitości SM w 1922 zostaje powołany w Krakowie Krajowy Sekretariat SM w Polsce. Polskie SM pracują nad pogłębieniem wiedzy religijnej, a szczególnie katolickiej nauki społecznej. Sodaliski są często prezesami diecezjalnych i parafialnych Akcji Katolickich, pracują w różnych środowiskach, wygłaszają referaty.

         W 1935/36 jest w Polsce ok. 1500 sodalicji z ok. 100 tys. członkami, w tym 260 SM uczniów szkół średnich, 350 uczennic, 6 Akademiczek, 4 Akademików, 31 Nauczycielek, 22 Pań Wiejskich, 82 Inteligencji Żeńskiej, 44 Inteligencji Męskiej oraz 314 SM greckokatolickich: „Maryjskie Towarzystwo Mołodi”. SM organizowały częste pielgrzymki i swoje Zjazdy na Jasnej Górze. Z inicjatywy sodalisów-akademików z Warszawy i Krakowa w dniu 24 maja 1936 r. odbyła się Pielgrzymka Młodzieży Akademickiej, w której wziął udział Karol Wojtyła, późniejszy Ojciec św. Jan Paweł II. Akademicy złożyli wtedy ślubowanie wierności Kościołowi Katolickiemu i obronie wiary. W 1937 na Jasnej Górze odbyła się Ogólnopolska Pielgrzymka Związku SM Nauczycielek.

         W czasie II wojny światowej w Polsce praca sodalicyjna zostaje ograniczona, choć w wielu SM trwają potajemnie spotkania. Organizowane są rekolekcje, skupienia. Trwają spotkania sekcyjne, praca charytatywna. Odbywają się pielgrzymki na Jasną Górę, zwłaszcza akademików (w r. 1942, 1943 odbywał te pielgrzymki jako sodalis Karol Wojtyła). W tym czasie SM Akademików zainicjowała wieczorne modlitwy do Matki Bożej, nazwane później Apelem Jasnogórskim. Wojna przerzedziła mocno szeregi sodalicyjne.

         Po wojnie na ziemiach wcielonych do Związku Radzieckiego SM się nie odrodziły. Nowe powstają natomiast na ziemiach odzyskanych (zachodnich). Zaczęto organizować na nowo kursy sodalicyjne. W 1947/48 w miejsce miesięcznika „Sodalis Marianus” zaczęto wydawać „Biuletyn Informacyjny” Generalnego Sekretariatu SM w Polsce. W sierpniu 1949 r. dekret rządowy w PRL nakazuje rejestrację organizacji z imiennym spisem członków. Prymas Polski Stefan kard. Wyszyński w związku z tym zawiesza działalność SM w Polsce do czasu nieokreślonego. W tym czasie rozpoczęły się też aresztowania moderatorów SM i sodalisów. Zapadały wyroki od 2 do 12 lat więzienia.

         Sodalicje czekały z utęsknieniem na wznowienie działalności SM. Taki czas nastąpił w 1980, gdy zrodziła się „Solidarność”. Wznowienie działalności SM w Polsce Ks. Prymas Kard. Stefan Wyszyński polecił ówczesnemu krajowemu duszpasterzowi akademickiemu, ks. Tadeuszowi Uszyńskiemu i to „w dawnym stylu”. Podjęto prace, zaczęły powstawać nowe sodalicje. Powstała Krajowa Konsulta służąca pomocą i informacjami odradzającym się sodalicjom. Od 1982 zaczęto organizować w I sobotę grudnia Ogólnopolską Pielgrzymkę sodalicji na Jasną Górę. Obradująca na Jasnej Górze 2 maja 1996 roku Konferencja Episkopatu Polski erygowała Federację SM w Polsce i mianowała ks. Tadeusza Uszyńskiego Moderatorem Federacji SM w Polsce. Po jego śmierci († 9 października 2001) Krajowym Moderatorem Federacji SM został mianowany o. Mieczysław Łacek, paulin z Jasnej Góry, Moderator Sodalicji Mariańskiej przy Jasnej Górze.

10.  Czy Sodalicja Mariańska została założona

tylko

dla młodzieży, czy też dla innych stanów?

            Najpierw tworzono je dla młodzieży. W roku 1576 Sodalicja liczyła już 30 000 młodych sodalisów. Młodzież jednak, która wychodziła ze szkoły, wchodziła w życie dorosłe, tęskniła za sodalicją, więc dla nich przede wszystkim wkrótce powstają sodalicje stanowe, m.in.  mieszczan, szlacheckie, urzędników i kleryckie (Neapol), żołnierzy, rolników, kupców, urzędników, nauczycieli itd.

         Pragnęły mieć swoje sodalicje również dziewczęta. Potem dla nich już dorosłych tworzono sodalicje panien i pań. Sodalicje dla pań i panien zostały jednak wprost dozwolone i polecone dopiero przez papieża Benedykta XIV w roku 1751. 

11. Czy Sodalicja Mariańska jest jeszcze dzisiaj na czasie?

            W skali światowej po roku 1968 zakończyła się działalność SM. W niektórych krajach SM jednak przetrwała i pracuje nadal według starych zasad, jak to jest teraz obecnie w Polsce.

         W Polsce i nie tylko, nadal uznaje się potrzebę istnienia Sodalicji Mariańskich.  Doświadczenie przeszło czterech wieków uczy, że ustrój Sodalicji Mariańskiej monarchiczny, a zarazem demokratyczny był tak giętki, że przystosowuje się znakomicie do wszelkich możliwych warunków kraju, czasu, do rozmaitych warstw społecznych i kategorii wieku.

         Ustawy sodalicyjne nie zawierają niczego, co byłoby nie na czasie i przestarzałe; owszem, łącząc w sobie wprost idealnie pierwiastki autorytetu (posłuszeństwo) a zarazem swobody, nie straciły nic na swej aktualności.

12.  Gdzie znajdowały się Sodalicje Mariańskie?

            Sodalicje Mariańskie były wszędzie, gdzie kwitło życie katolickie. Sodalicje Mariańskie rozrosły się do potężnej rodziny, obejmującej cały świat, działając zbożnie wśród wszystkich krajów i narodów, a więc w Togo (Afryka), Indiach, Chinach, Australii, wśród Indian Północnej Ameryki, w Południowej Ameryce (Argentyna, Brazylia) itd. W roku 1924 w samych Indiach założono 52 sodalicje, na Madagaskarze 26, w Kongo Belgijskim, Jawie po 3 itd. Rok 1925 wykazuje m. in. następujący przyrost: Indie 20, Filipiny 3, Syria 4, Cejlon, Madagaskar, Jawa po 1.

         Od początku istnienia Sodalicji (od 1563 r.) aż do końca roku 1925 było 49 339 sodalicji, agregowanych do macierzystej sodalicji w Rzymie. W r. 1933 — przybyło 1 083 nowych sodalicji, (przeciętnie przybywało 1000 sodalicji rocznie).

13.  Kto należał do Sodalicji Mariańskiej?

            Sodalicja Mariańska w XVII w. dała 80 kardynałów, a z nich siedmiu było papieżami: Urban VIII, Aleksander VII, Klemens IX, Klemens X, Innocenty X, Innocenty XI i Klemens XI.

         Propagatorami Sodalicji byli: św. Franciszek Salezy (1567-1622), który widział w niej jeden z najskuteczniejszych środków uświęcenia i szkołę prawdziwej pobożności, św. Karol Boromeusz (1538-1621), św. Alfons Liguori i inni. Św. Piotr Kanizjusz (1521-1597) w Sodalicjach Mariańskich widział ogromną pomoc w walce z protestantyzmem, zwłaszcza w Niemczech.

         Spośród wielu świętych i błogosławionych, którzy niegdyś byli sodalisami, wymienimy tutaj tylko kilku świętych: Franciszek Salezy, Jan Franciszek Regis, Piotr Klawer, Jan Berchmans, Piotr Fourier, Gabriel Possenti, Jan B. de Rossi, Leonard z Porto Maurizio, Jan Eudes, Teresa od Dzieciątka Jezus, Jan Sarkander, Andrzej Bobola, Ludwik Grignon de Montfort , bp Józef Sebastian Pelczar, Urszula Ledóchowska i wielu innych.

         Najmłodszymi sodalisami byli m.in. bł. Bartłomieja Capitanio (zm. 26. VIII. 1833 w wieku 26 lat), która była nauczycielką, prezydentką założonej przez siebie Sodalicji Panien w Lovere pod Bergamo, wzór apostołki — sodaliski na całą okolicę, bł. Pier Georgio (Piotr Jerzy) Frassatti, student (1901-1925).

         Sodalisami m. in. byli: Zygmunt III Waza, Władysław IV, Jan II Kazimierz, Jan III Sobieski, Karol Lotaryński, Eugeniusz Sabaudzki, generał J. Haller (generał Armii Błękitnej), Marszałek Francji i Polski Ferdynand Foch, Łucjan Rydel, wielki pisarz hr. Stanisław Tarnowski, minister Wacław hr. Zaleski (wg D. Ziarniak, Katechizm sodalicyjny, Poznań 1934 (odpowiedź na pytanie 12).

14.  Jakie są zasługi Sodalicji Mariańskiej?

Prace na rzecz utrzymania katolickości swego kraju:   

         Sodalicje Mariańskie w Niemczech przyczyniały się do utwierdzania wiary katolickiej w kraju. Siedem sodalicji w Kolonii (XVI w.) zmusiło Senat miasta, by pozostał przy wierze katolickiej („cuius regio Pius religio”). Tak pisał do moderatora sodalicji kolońskiej św. Piotr Kanizy: Tem więcej możemy się spodziewać przywrócenia wiary katolickiej w Niemczech, im więcej ludzi będzie w imię Jezusowe pracowało nad obroną czci należnej Marji Dziewicy i im więcej ludzi będzie w imię Jezusowe pracowało nad obroną czci należnej Marji Dziewicy  i im więcej wzmocni szeregi założonej kongregacji marjańskiej (F. Kwaitkowski, Sodalicje Mariańskie w służbie Kościoła Chrystusowego, [w:] SM 4/1935, s. 75). Za jej śladem poszły inne miasta nadreńskie, w których sodalicje stały się twierdzami wiary. Bawaria zawdzięcza swą katolickość 30 tysiącom sodalisów. Trewir, Würzburg, Kolonia, Fryburg szwajcarski zostały przy wierze katolickiej dzięki sodalicjom.

         Działające od r. 1630 w Austrii sodalicje przywracają Austrii katolickość.

         Tak pisał o sodalicjach francuskich kard. Bossuet (1627 – 1704) w „Historie de Fénelon”: Liczne kongregacje mariańskie, obejmujące w miastach wszystkie niemal stany i zawody mieszkańców, utrzymywały ludność Francji na wysokim poziomie życia religijnego i obyczajowego. Praktyki pobożne, rozumne nauki dostosowane do potrzeby  każdego stanu, zachowały w całym narodzie dobre obyczaje, ducha ładu i posłuszeństwa, trzeźwość i uczciwość, od których zawisł pokój i dobrobyt tak w łonie rodzin jak i w całym państwie (Z. Rymarówna, j.w, s. 10; por. F. Kwiatkowski, j.w., s. 75).

         Papieże od r. 1748 wzywali sodalicje do walki także z masonerią i prądami laickimi.

Praca na rzecz ubogich:

            Przykładem pracy na rzecz ubogich może być powstała w  roku 1603 w  Neapolu sodalicja panów, zwana Sodalitas Mariana nobilium.  Manuskrypt zachowany w Monachium, zatytułowany Brevis notitia Montis Beatae Virginis pauperum occultorum (Krótka wzmianka o banku Najświętszej Maryi Panny dla wstydzących się  żebraków) z  1669 r.,  mówi nam o działalności tylko jednej sekcji sodalicyjnej w tejże kongregacji (Społeczna praca w starej sodlaicji Mariańskiej Panów, [w:] SM 2/1829, s. 37). Neapol podzielono na 10 obwodów (parafii), do każdego wyznaczono trzech sodalisów, którzy mieli do dyspozycji pieniądze. Udzielano pomocy szczególnie w święta Matki Bożej. Sodalisi ci utrzymywali również szpital i wykupywali jeńców z niewoli (por. j.w.). W każdy czwartek sodalisi wraz z ks. moderatorem odwiedzali chorych w szpitalu karmiąc chorych, pomagając im w różnych czynnościach (por. j.w., s. 38-39).

         Męska sodalicja w Caen we Francji udzielała pożyczek ubogim robotnikom i kupcom borykającymi się ze złą koniunkturą na rynku lub gdy nie mogli odzyskać straconego majątku. Raz w tygodniu odwiedzali chorych we wszystkich 6 parafiach w mieście. Rozdzielali między nich jałmużnę, pocieszali na duchu, zachęcali do cierpliwości i do korzystania z sakramentów św., katechizowali ich dzieci. Chorym leżącym poza miastem dawali czystą bieliznę i dostarczali lekarstwa i pożywienie jak również więźniom (por. F. Kwiatkowski, j.w, [w:] SM 4/1935, s. 74).

III. Do czego zmierza Sodalicja Mariańska?

15.  Jakie zadania ma obecnie Sodalicja?

(wg ks. T. Uszyński, Sodalicje Maraińskie. Informator, Warszawa 1997, s. 20-22)

          1. Podwójny cel SM: formowanie członków na wzór Maryi i w specjalnej z Nią łączności oraz odpowiedzialność za Kościół i uświęcenie świata, wytycza SM dwa kierunki działalności:

a) pracę formacyjną i samowychowawczą prowadzoną w zespołach, obejmującą rozwój osobowości oraz dążenie do świętości wszystkich ich członków,

b) działalność apostolską podejmowaną zespołowo lub indywidualnie, m.in. w ramach struktur Kościoła, a szczególnie w parafiach, w zespołach synodalnych, w duszpasterstwach specjalistycznych.

         Proces formacji w SM obejmuje całą osobę człowieka (formacja integralna):

1. Na płaszczyźnie naturalnej: harmonijne dojrzewanie sfery intelektualnej, wolitywnej i emocjonalnej,

2. Na płaszczyźnie duchowej: dążenie do doskonałości na wzór i pod opieką Maryi, harmonijne łączenie modlitwy z aktywnością zewnętrzną,

3. Kształtowanie postaw otwartych wobec problemów współczesnego świata,

4. Kształtowanie postaw społecznych: współdziałanie w dobrych poczynaniach i wychodzenie naprzeciw innym, współpraca z innymi ludźmi, organizacjami itd. 

         Wobec współczesnej laicyzacji życia, chaosu pojęć moralnych i negatywnych postaw wobec Kościoła zadaniem SM jest:

a) podjęcie „nowej ewangelizacji” wobec świata (rozwój wartości chrześcijańskich),

b) umiejętna obrona Kościoła.

16.   Jaki jest cel Sodalicji Mariańskiej?

(j.w., s. 16- 20)

         Sodalicja Mariańska stawia sobie trojaki cel: prowadzić członków do głębokiej miłości Maryi, do rzetelnego uświęcenia samego siebie i do działalności apostolskiej wśród otoczenia.

         Według „Ustaw Zasadniczych Sodalicji Mariańskich” z 1910 r. Sodalicje Mariańskie, staraniem Towarzystwa Jezusowego założone, a zatwierdzone przez Stolicę Świętą, są to stowarzyszenia religijne, które rozniecają w duszach swoich członków gorące nabożeństwo, cześć i dziecięcą ku Najśw. Pannie miłość, za pomocą tego nabożeństwa i pod opieką tak dobrej Matki, wyrabiają sodalisów na wybitnych chrześcijan, stosownie do stanu swego szukających tak własnej doskonałości, jak zbawienia i udoskonalenia bliźnich, a dzielnie walczących w obronie Kościoła Chrystusowego przeciw wysiłkom jego wrogów.

         Celem Sodalicji jest więc formowanie swoich członków na ludzi żyjących pełnią Ewangelii oraz odpowiedzialnych za Kościół i jego misję w świecie. A ponieważ w tajemnicy Chrystusa i Kościoła miejsce specjalne i wyjątkowe zajmuje Maryja – Matka Zbawiciela i nasza – a zarazem najdoskonalszy wzór wiary, Sodalicja idzie za Nią drogą wiary, powierza się Jej opiece i zawierza całkowicie. W ten sposób staje się maryjną szkołą życia i działalności apostolskiej.

         Charakter życia wewnętrznego sodalisów, czyli ich duchowość określa hasło: „Per Mariam ad Jesum” („Przez Maryję do Jezusa”). Uroczystym wyrazem takiej postawy i drogi duchowej sodalisów jest ślubowanie, przez które przyjmują Maryję jako swoją Panią i Matkę, a zarazem oddają się całkowicie do Jej dyspozycji.

         Najwyższym więc celem Sodalicji Mariańskiej nie może być nic innego, jak zaprawienie członków w gorącej miłości i służbie Bożej, która by ich doprowadziła do uświęcenia i zbawienia swojej duszy. Stosownie do zasady swej „Per Mariana ad Jesum” („Przez Marię do Jezusa"). Sodalicja wiedzie dzieci Maryi coraz bliżej ku Zbawicielowi, który swoich uczniów poznaje po tym, „że się nawzajem miłują”.

17.  Na czym polega szczególna cześć Maryi, tak znamienna dla Sodalicji? 

            Sodalicja ma być niejako kadrą żołnierzy Bożych – ale sztandar, który nad tą kadrą będzie powiewać, musi być sztandarem  m a r j a ń s k i m; ona ma być szkołą doskonałości i duchowego wyrobienia, ale mistrzynią w tej szkole musi być  «Matka pięknej miłości» (Ks. J. Rostworowski T.J, Przewodnik Sodalicyj Marjańksich, Kraków 1925, s. 73-76)

         Kongregacja czyli sodalicja mariańska – te dwie nazwy bowiem są absolutnie jednoznaczne -  j e s t   t o   r e l i g i j n e   i   k o ś c i e l n e,   z a z w y c z a j    s t a-n o w o    z o r g a n i z o w a n e    stowarzyszenie ludzi świeckich, którzy przez gorące nabożeństwo do Najśw. Panny starają się najpierw wyrobić na wybitnych i doskonałych sług Bożych, a by potem we wszystkich stanach i zawodach roztoczyć apostolską dla sprawy Bożej pracę (por. j.w., s. 77-78).

         Kult mariański w Sodalicji polega na więcej niż zwyczajnej, dziecięcej, czynnej, miłości i nabożeństwie do ukochanej Matki Bożej. Każda Sodalicja Mariańska wysuwa służbę Maryi jakby na czoło przez to, że obiera sobie za główny tytuł jakieś imię albo tajemnicę z życia Maryi (np.: pod wezwaniem Niepokalanej NMP albo Zwiastowania NMP). Jako drugiego patrona czci się w sodalicji wybranego świętego, który odpowiada danemu stanowi (np. św. Józef, św. Jerzy, św. Agnieszka, św. Teresa od Dzieciątka Jezus).

18.  Na czym polega uświęcenie samego siebie w Sodalicji Mariańskiej?

         Poświęcenie się służbie Matki Bożej w Sodalicji Mariańskiej jest to zupełne oddanie siebie na życie całe i na wieczność, oddanie nie „pro forma” i nie pod wpływem własnego samego tylko uczucia, ale głębokie i skuteczne. Skuteczność zaś tego oddania objawia się intensywnością Chrystusowego i Maryjnego życia oraz tym apostolskim zapałem, który z sodalisów i sodalisek robi sługi Maryi, i owszem jeśli wolno tak się wyrazić, przemienia ich jakby w ręce Królowej nieba, widzialnie działającej na ziemi (ks. J. Rostworowski T.J., Przewodnik Sodalicyj Maraińskich, Kraków 1946, s. 147).

         Ukochanie Maryi w sercu Sodalisa nie może się kończyć na pobożności interesownej, która upatruje w Matce Bożej przede wszystkim rozdawczynię łask, i to głównie doczesnych, ani też nie może być dążeniem do miłego spoczynku i do schodzenia z drogi krzyżom upokorzeń, walk i cierpień. /…/ Sodalis, syn Najśw. Panny i wierny Jej rycerz, nie może zadowolić się służbą czysto honorową, on musi trzymać się zawsze w gotowości na pełnienie Jej rozkazów, musi uważać się za stróża i obrońcę Jej imienia, Jej szczytnych przywilejów, jej wielkich interesów, musi roznosić swym braciom dowody łaskawości i dobroci wspólnej ich Matki, musi walczyć do upadłego pod wodzą Tej, „która sama jedna pokonała wszystkie herezje na całym świecie (j.w., s. 149-150).

         Uświęcenie członków w sodalicji polega na tym, że sodalis (sodaliska) obowiązują się prowadzić życie wybitnie chrześcijańskie. Sodalis więc wykonuje nie tylko to, co jest obowiązkowe i konieczne, ale garnie się z całą gorliwością do modlitwy, do przyjmowania Sakramentów św. i pełnienia wszystkich obowiązków swego stanu; szczególnie zaś wyróżnia się czystymi obyczajami i budującą gorliwością. Uczęszcza na Mszę św. nawet w tygodniu, unika nie tylko popełnienia grzechu, ale również z delikatną sumiennością unika choćby tylko okazji i niebezpieczeństwa grzechu, jak złej lektury, lekkomyślnego zachowania się, niebezpiecznych rozrywek, nieprzyzwoitego ubioru.

19. Na czym polega zadanie apostolskie Sodalicji Mariańskiej?

         Polega ono na tym, że Sodalicja wychowuje swoich członków w duchu rycerskiej czy macierzyńskiej pieczołowitości, z jaką zabiegać mają około dobra i zbawienia bliźnich. Takie usposobienie czyni ich zawsze gotowymi do zwalczania wszelkiego zła i do mężnej obrony każdej zbożnej sprawy czy dzieła Bożego (por. ks D. Ziarniak, Katechizm sodalicyjny, Poznań 1934, odpowiedź na pytanie 17).

20. Jak można działać po apostolsku?

Po apostolsku działa się:

1. Modlitwą - kiedy modlimy się albo składamy ze siebie ofiarę za Kościół Chrystusowy i zbawienie dusz. Apostolskimi intencjami są np. potrzeby Ojca św., biskupów i duszpasterzy, misje katolickie, jedność narodów, połączenie się wszystkich chrześcijan w jednej prawdziwej wierze św., nawrócenie grzeszników, ratunek zbłąkanej młodzieży.

2. Dobrym przykładem - nieposzlakowaną czystością obyczajów, rzetelną pobożnością w życiu religijnym, oraz sumiennością w pełnieniu obowiązków zawodowych,

3. Dobrym słowem, które z miłością, gorliwie a przy tym roztropnie powstrzymuje bliźnich od złego, a do dobrego zachęca.

4. Czynem, popierając według możności każdą dobrą sprawę np. misje, dobrą prasę, katolickie organizacje, instytucje dobroczynne, prace parafialne (por. j.w., odpowiedź na pytanie 18).

         Doświadczenie uczy, że Sodalicja działa wtedy najlepiej, kiedy do poszczególnej gałęzi działalności apostolskiej tworzy osobne grupy; nazywamy je sekcjami. Odnosi się, to szczególnie do sodalicji młodzieży. Sodalicje męskie i żeńskie, których warunki nie pozwalają na utworzenie osobnych sekcji, działają najwydatniej, po apostolsku, gorliwie współpracując z innymi katolickimi organizacjami i instytucjami (por. j.w., odp. na pytanie 19).

21. Co to są sekcje?

            Zaraz po powstaniu Sodalicji, powstawały pierwsze sekcje, szczególnie naukowe dla pogłębienia wiedzy, zwane „Akademiami” oraz charytatywne: pomoc biednym z ulicy, by „ocierać łzy nędzarzom, w dusze dzieci wszczepiać pojęcie prawdziwego Boga przygotowując je do sakramentów św., a uwięzionych wzmacniać na duchu” (Z. Rymarówna, Przewodnik Sodalicji Mariańskich w Polsce, Kraków 1997, s. 19). Sodalicje utrzymywały swoim kosztem szpitale, tworzyły specjalne „Kasy” dla wstydzących się żebrać.

         Sekcje są to grupy sodalisów (sodalisek) w łonie Sodalicji ze ściśle określonymi zadaniami i odpowiednim regulaminem. Mają one na celu albo rozwój życia wewnętrznego i dokształcanie się odpowiednio do stanu, albo celową pracę zewnętrzną.   Do pracy w dziedzinie życia wewnętrznego nadają się np. sekcja eucharystyczna lub ascetyczna; w dziedzinie dokształcania: sekcja literacka, apologetyczna, wiedzy religijnej, odczytowa; w działalności zewnętrznej: sekcja prasowa, prac kościelnych, misyjna, społeczna, odwiedzania chorych.

22. Jakie korzyści przynoszą sekcje?

         Ogromne. Pogłębiają ducha religijnego i apostolskiego, rozbudzają życie w sodalicji, kierują celowo dobrymi uczynkami, pozyskują dla dobrej sprawy ludzi dotąd obojętnych. Szczególnie sekcja eucharystyczna zaprawia członków do częstej, a nawet codziennej Mszy św. i Komunii św., podczas gdy sekcja misyjna rozbudza zapał dla szerzenia Królestwa Chrystusowego. Przy tym jednak tak zarząd sodalicyjny jak i sekcyjny winien bacznie i roztropnie czuwać nad całokształtem organizacji, aby sekcje nigdy nie doprowadzały do rozdźwięku, a nawet do rozłamu w sodalicji (por. D. Ziarniak, j.w., odp. na pytanie 21).

IV. Członkowie i ich obowiązki.

23. Co oznacza nazwa sodalis?

         Nazwa sodalis (sodaliska) oznacza tyle co „należący do towarzystwa”. Sodalisami nazywa się tych członków, którzy po skończonym czasie próby zostali uroczyście przyjęci do sodalicji. Sodalicję, jako związek miłości i przyjaźni nazywa się także Kongregacją Mariańską, tzn. zgromadzeniem Mariańskim, zwłaszcza w Niemczech, a na Wschodzie: „Drużyną Maryjną”. Niektóre sodalicje nazywają się „Dziećmi Maryi”. Jednak nie wszystkie zrzeszenia pod nazwą „Dzieci Maryi” są sodalicjami.

 24. Na czym polega przyjęcie na sodalisa?

         W istocie swej polega ono na poświęceniu się Najśw. Maryi Panny, którą sodalis obiera sobie na całe życie za Panią, Opiekunkę i Matkę. Przyjęcia może dokonać tylko właściwy ks. moderator albo inny przez niego upoważniony kapłan.

25.  Kto zasługuje na przyjęcie?

         Tylko ci mogą być dopuszczeni do przyrzeczeń, którzy czas kandydatury zadawalająco przebyli i dają rękojmię, że będą wzorowymi sodalisami, wiernymi sługami Maryi i dobrymi Jej dziećmi. Nazwiska nowo wstępujących zapisuje się w specjalnej księdze. Podczas uroczystości przyjęcia wręcza się im dokument przyjęcia (dyplom) i medal, jako zewnętrzny znak przynależności do sodalicji. Medal ten nosi się otwarcie w czasie zebrań sodalicyjnych i procesji. Sodaliski noszą go często w codziennym życiu jako ozdobę religijną. Jako znak rozpoznawczy służy sodalisom i sodaliskom tzw. oznaka sodalicyjna.

26.  Jakie są obowiązki sodalisów?

Obowiązki poszczególnych sodalisów:

1. Będzie żył jak na szczerego i gorliwego katolika przystało:

a) będzie wierzył niezachwianie w to co Bóg objawił i przez Kościół Święty do wierzenia podaje,

b) będzie w prywatnym i publicznym życiu „przodować” w zachowywaniu przykazań Bożych i kościelnych,

c) będzie wciąż pogłębiał znajomości zasad wiary,

d) będzie występował w obronie katolickiej prawdy i praw Kościoła,

e) nie będzie należał do żadnego złego towarzystwa,

f) nie będzie czytał pism i książek przeciwnych moralności. 

2. Ma mieć gorącą miłość i cześć do Najśw. Maryi Panny:

a) sodalis to sługa Maryi, Jej rycerz i jej dziecko,

b) kocha i czci Maryję jako Panią i Matkę,

c) ufa Jej całym sercem i do Niej się ucieka w każdej potrzebie,

d) rozszerza Jej chwałę i nie dopuszcza do Jej obrazy,

e) sodalis uroczyście obchodzi święta maryjne, uczestniczy w nabożeństwach maryjnych w maju i w październiku,

f) codziennie odmówi cząstkę różańca św. lub jedną dziesiątkę, bądź to godzinki o Niepokalanym Poczęciu lub inne modlitwy obrane na stałe.

3. Miłość Maryi będzie mu pobudką do gorliwej pracy wewnętrznej, by ustawicznie wzrastał w cnotach chrześcijańskich, zwłaszcza szczególnie miłych Maryi, zwłaszcza w cnocie czystości. Pomocą mu będą:

a) rachunek sumienia przy pacierzu wieczornym,

b) czytanie książek duchowych,

c) częste przystępowanie do sakramentów świętych,

d) w miarę możności korzystanie ze stałego spowiednika,

e) co roku sam bądź z całą sodalicją odprawi rekolekcje,

f) by czynić prawdziwe postępy na drodze duchowej powinien codziennie przy rannym pacierzu przynajmniej kwadrans poświęcić na rozmyślanie o prawdach wiary,

g) w miarę możności uczestniczyć i w dni powszednie we Mszy św.

4. Ponadto:

a) sodalis nie opuści bez ważnego powodu sodalicyjnego zebrania, a opuszczone jak najszybciej usprawiedliwi,

b) podda się w całej rozciągłości rozporządzeniom, uchwałom i wskazówkom władzy sodalicyjnej,

c) nie będzie stronił od udziału we wspólnej pracy, a zadanie sobie powierzone dokładnie spełni,

d) będzie się starał o serdeczne, braterskie stosunki z sodaliskami, będzie unikał przewlekłych dyskusji, plotek, obmów, dumy, egoizmu, ducha krytyki, trwania przy swoim zdaniu.

27. Jakimi szczególniejszymi cnotami winien odznaczać się sodalis?

         Chętnym posłuszeństwem względem ks. moderatora i zarządu sodalicji, zgodą i bratnią (siostrzaną) miłością, odczuwaniem i wnikaniem w życie Kościoła. Odpowiednio do stanu, możliwości i warunków winni sodalisi odznaczać się czynnym miłosierdziem i duchem szczerze apostolskim.

Sodalis powinien cenić solidarność społeczną:

We wspaniałym skarbcu przymiotów i zalet polskiego serca, które potrafi w pewnej danej chwili zdobyć się na heroizm, odczuwa się dotkliwie brak takich czynników, któryby tamtym zaletom zapewniły trwały rozwój i ciągłe działanie, to brak:  r o z w a g i ,   p o -r z ą d k u ,  w y t r w a ł o ś c i ,   s u m i e n n o ś c i   o b o w i ą z k o w e j ,   a w życiu społecznym    b r a k    s o l i d a r n o ś c i. Na wszystkich polach naszego życia i działania te braki znaczą się   n i e ł a d e m    i   b e z s i l n o ś c i ą.

1. Solidarność sodalisów objawia się:

a)  w   u c z u c i u :  sodalisi  powinni się  czuć  jedną rodziną Najśw. Panny:

- mają odważnie i z chlubą przyznawać się do sodalicji,

- dbać o jej honor i dobre jej imię poprzez dobre życie,

b) w  c z y n a c h:

- na zebraniach i na ulicy „uściskiem ciepłej ręki” przywitają się i zamienią parę życzliwych słów z innymi sodalisami,

- w razie potrzeby niech też zwrócą się do siebie „o radę, wskazówkę, pomoc, rekomendacje itp.”,

- niech każdy wstępujący do sodalicji wie, że w bracie-sodalisie znajdzie pomoc, poparcie i obronę.

2. Miarą solidarności jest udział w zebraniach i nabożeństwach.

3. Solidarność w pracy wspólnej (jedność planu, kierunku, podziału zadań, wierność w wypełnianiu powierzonych zadań).

4. Przeszkody w solidarności:

a) l e n i s t w o (unikanie pracy, niesolidność, mówienie: „Nie mam czasu” itp.),

b) w y g ó r o w a n y  i n d y w i d u a l i z m  (muszą zająć  naczelne miejsce, nie przyjmują uwag, wskazówek, często obrażają się, potrzebują pochwały, uznania itd.),

c) p e s y m i z m (brak optymizmu, radości, uleganie zniechęceniu itd.),

d) s z a b l o n (życie nie zna szablonu, każda sodalicja ma swój styl, typ, charakter, musi rozwijać się według warunków i przymiotów, rozwój ma iść od wewnątrz, liczenie się z własnymi siłami i możliwościami),

e) f r a z e s objawiający się w tonie panegirycznych przemów na temat zasług pojedynczych osób i sodalicji i panegirycznych sprawozdaniach prac i życia sodalicji),

f) n a s t r o j o w o ś ć (zmienność nastrojów: raz sztuczne podniecenie, drugi raz smutek),

g) d e w o c j a (nie oznacza on długich modlitw, częstego przystępowania do sakramentów, chodzi o fałszywą pobożność, która polega na tym, że bierze ona formę za treść, zewnętrzność za wewnętrzność, często się modli a odłogiem leżą jego obowiązki rodzinne, zawodowe, społeczne, drugich będzie krytykował i gorszył się z „lada ułomności”, obce mu będą: cichość, pokora, przebaczenie, bezinteresowność; sprawdzianem prawdziwej pobożności jest spełnianie woli Bożej, polega ona na miłości Bożej: Kto zna przykazanie moje i zachowuje je, ten jest, który mnie miłuje! [J 14,21] (na podstawie, ks. H. Haduch T.J., Przewodnik Sodalicyj Maryańskich, Kraków 1914, s. 201-214).

28. Jakimi metodami posługuje się w formacji Sodalicja Mariańska?

            Zgodnie z tradycją jezuicką w sodalicjach kładzie się duży nacisk na „solidną formację intelektualną i moralną człowieka, na osobisty, indywidualny stosunek do Boga, na modlitwę i rozmyślanie, codzienny rachunek sumienia, częstą spowiedź i stałe kierownictwo duchowe (na podstawie Z. Rymarównej, j.w., s. 15-31).

a) Formacja intelektualna i moralna:

- pogłębianie wykształcenia religijnego,

- pogłębianie znajomości katolickiej nauki społecznej,

- dyskusje w grupach,

- studia filozoficzne, teologiczne i inne.

b) Formacja duchowa:

- codzienna: modlitwa, rozmyślanie, rachunek sumienia,

- spowiedź, stały kierownik duchowy,

- częsta Eucharystia,

- lektura Pisma św. i książek religijnych,

- rekolekcje, dni skupienia, nabożeństwa,

- ćwiczenia duchowne wg św. Ignacego Loyola.

         W formacji duchowej SM bardzo ważną rolę odgrywa troska o cześć i miłość do Maryi – Niepokalanie Poczętej Matce Boga-Człowieka poprzez modlitwę do Matki Bożej, odmawianie Różańca św., Anioł Pański, Apel Jasnogórski, akty oddania i zawierzenia.

Formacji intelektualnej, moralnej i duchowej służą organizowane obozy formacyjne, kursy i pielgrzymki, zwłaszcza do sanktuariów maryjnych.

- rekolekcje, dni skupienia, nabożeństwa,

- ćwiczenia duchowne wg św. Ignacego Loyola.

         W formacji duchowej SM bardzo ważną rolę odgrywa troska o cześć i miłość do Maryi – Niepokalanie Poczętej Matce Boga-Człowieka poprzez modlitwę do Matki Bożej, odmawianie Różańca św., Anioł Pański, Apel Jasnogórski, akty oddania i zawierzenia.

         Formacji intelektualnej, moralnej i duchowej służą organizowane obozy formacyjne, kursy i pielgrzymki, zwłaszcza do sanktuariów maryjnych.

29. Kto może być członkiem Sodalicji Mariańskiej?

(wg ks. T. Uszyński, j.w., s. 27-28)

            Członkiem SM może być każdy katolik, który pragnie dążyć do doskonałości pod sztandarem Maryi.

         Członkowie SM dzielą się na trzy stopnie:

a)  aspiranci, którzy zapoznają się z duchem i działalnością SM,

b)  kandydaci, którzy pod opieką instruktora-sodalisa podjęli się już wypełniać wszystkie obowiązki SM,

c)  członkowie zwyczajni, przyjęci do SM przez moderatora danej SM, po rocznej kandydaturze.

30. Kto nie może być przyjęty do sodalicji?

         Ludzie, zażywający złej opinii, lub o zbyt burzli­wem przeszłem życiu, a nie zrehabilitowani zupełnie – jako też ludzie o jawnie niepe­wnych zasadach wiary i lekkiem traktowa­niu praktyk religijnych, żadną miarą nawet na Probanistów przyjęci być nie mogą (por. ks. A, Wróblewski, j.w., s. 38-40).

31. Ja wygląda przyjęcie do sodalicji?

      Imię i nazwisko zgłaszającego się do Soda­licji (a zgłosić się można na ręce każdego urzędnika) ma być podane na zarządzie, i otwartą dyskusja na pytanie „czy N. N. może być przyjętym do grona Sodalisów?” Jeśli petent jest znanym co najmniej dwom So­dalisom, lub samemu Moderatorowi, a ci ręczą za niego, bywa przyjęty na Proba­nistę, czyli Kandydata, i o uchwale Zarządu ma być pisemnie uświadomiony przez Se­kretarza Konsulty. W przeciwnym wypadku Konsulta deleguje z pośród siebie jednego lub dwóch, których zadaniem będzie zasię­gnąć potrzebnych informacyj, o czem zda­dzą sprawę na następnej Konsulcie (por. j.w.).

33. Jakie kandydat ma prawa i obowiązki?

     Kandydat, przyjęty do grona Sodalisów, ma prawo i obowiązek uczęszczać na zebrania duchowne i towarzyskie, może brać udział we wszystkich dyskusjach, z wyjąt­kiem jedynie wyborów, przy których ani być, a tym samym ani głosu mieć nie może. Czas kandydatury nie powinien być krót­szym niż 3 miesiące (choć Moderatorowi dla nadzwyczajnych powodów przysługuje prawo skrócenia tego czasu), ani dłuższym niż rok jeden; po którego upływie, jeśli kandydat nie odpowie wymaganiom Kon­sulty, ma być bezwarunkowo wykluczony i o tym piśmiennie przez Sekretarza uwia­domiony.

      Kandydaci do złożenia przyrzeczenia i otrzymania dyplomu Sodalicji, mają być dopuszczani, o ile być może w uroczyste święta Patronów tytularnych Sodalicji. Spo­sób zaś przyjęcia w osobnym rozdziale po­niżej podaję. - Tu nadmieniam, iż do wa­żności przyjęcia koniecznie potrzebnym jest tylko: 1) znak woli zewnętrznej, objawionej ze strony Kandydata, że chce wstąpić do Sodalicji, i ze strony tego, który ma władzę przyjmowania, że go przyjmuje; 2) wpisanie imienia i nazwiska Sodalisa do księgi Sodalicji. - Inne uroczystości przy przyjęciu są wprawdzie bardzo polecenia godne, ale nie należą do istoty (por. j.w.).

34. Kto przyjmuje do sodalicji?

Do Sodalicyj przyjmuje Moderator; je­dnak Leon XIII (rescr. S. Congr.Indulg. de die 23. Iunii 1885) pozwolił, aby dla słu­sznych powodów Moderator mógł innego kapłana wydelegować do przyjęcia przyrze­czenia od nowych Sodalisów. (…) Nieobecnych przyj­mować do Sodalicji nie wolno, gdyż formę przyrzeczenia ma złożyć na ręce Modera­tora, lub jego Zastępcy. Atoli dla bardzo ważnych i nadzwyczajnych powodów, na mocy Dekretu Św. Kongregacji Odpustów (de die 13. Aprilis 1878, et 26. Noventbris 1880) Moderator może dyspensować od obecności, a zażądać na piśmie własnoręcznej formy przyrzeczenia wraz z podpisem tego, który w ten niezwykły sposób wchodzi w grono rzeczywistych Sodalisów. Po od­czytaniu takiej pisemnej deklaracji, Sodali­cja posyła nowemu towarzyszowi medal i dyplom Sodalisa (por. j.w.).

35. W jaki sposób opuszcza się Sodalicję Mariańską?

SM opuszcza się przez:

a)  przejście do innej SM,

b)  dobrowolne wystąpienie,

c)  wykreślenie z ważnych powodów.  

V. Przywileje i korzyści należenia do sodalicji.

36. Jakie korzyści daje Sodalicja?

            Sodalicja Mariańska powierza swoich członków, ich duszę i ciało szczególniejszej pieczy Maryi, prowadzi ich na wyżyny życia religijnego, dopuszcza do uczestnictwa w odpustach i przywilejach sodalicyjnych, w modlitwach i dobrych uczynkach sodalisów całego świata, jest źródłem łask przeobfitych, pogody ducha, błogosławieństwem i pociechą w życiu i przy śmierci. Towarzyszy ona swoim członkom nawet w wieczności, ofiarowując za swoich drogich zmarłych nieprzeliczone msze i komunie św. oraz modlitwy.

         Przez przyjęcie do sodalicji stajemy się członkami wielkiej po całym świecie rozrzuconej rodziny mariańskiej, liczącej w swoim gronie mnóstwo dusz świątobliwych na ziemi, nie mówiąc o rzeszach świętych w niebieskiej ojczyźnie.

37. Jakie odpusty zyskuje się w Sodalicji?

            Odpust zupełny: w dniu przyjęcia do sodalicji, w godzinę śmierci; w główne  uroczystości N. M. P.: Niepokalane Poczęcie, Narodzenie Najśw. Panny, Zwiastowanie, Matki Boskiej Gromnicznej, Wniebowzięcie; w dniu dowolnym tygodnia, na który przypada nabożeństwo lub zebranie sodalicyjne; w dni wspólnej komunii św. i podczas rekolekcji. 

         Odpusty cząstkowe:

a) za uczestnictwo we mszy św. w dzień powszedni,

b) za wieczorny rachunek sumienia,

c) za udział w nabożeństwie lub zebraniu, sodalicyjnym (sekcyjnym),

d) za odwiedzanie chorych lub ubogich,

e) za pojednanie powaśnionych,

f) za modlitwę, za chorych lub zmarłych,

g) za udział w pogrzebie kościelnym.

38. Jakie przywileje zyskuje się w Sodalicji?

            Poza odpustami udziela Kościół sodalisom innych jeszcze szczególniejszych przywilejów, m. in. następujących:

1. Kto raz został ważnie do sodalicji przyjęty, pozostaje na całe życie sodalisem, chyba, że sam dobrowolnie wystąpi lub zostanie wykluczony. Kto się na stałe przeprowadził, winien zapisać się do sodalicji przynajmniej jako gość w nowym miejscu zamieszkania, jeżeli chce uczestniczyć w odpustach,

2. Każda msza św., którą kapłan ofiaruje za zmarłego sodalisa, ma przywilej ołtarza (odpust zupełny za duszę zmarłego).

3. Wszystkie odpusty sodalicyjne mogą być ofiarowane za dusze w czyśćcu, z wyjątkiem odpustu w godzinę śmierci.

4. Każdy ks. moderator na mocy swego urzędu (bez wszelkich formalności) jest sodalisem i korzysta z wszystkich praw i przywilejów sodalicyjnych. 

VI. Założenie i kierowanie sodalicją.

39. Jak zakłada się Sodalicje Mariańskie?

            By założyć nową SM potrzebna jest chociaż jedna osoba zapalona ideą SM, która zachęci inne osoby. Należy także:

a)   znaleźć moderatora-kapłana gorliwego i oddanego Maryi,

b)   organizować spotkania na których informuje się o duchu i działalności SM,

c) poszukać wiadomości o członkach z dawnych SM z danej okolicy, którzy jeszcze żyją, by służyły im pomocą i wiadomości o istniejących kiedyś w tej miejscowości SM, by nawiązać do jej działalności bez starania się o nową erekcję kanoniczną u ordynariusza miejsca,

d)   obrać tytuł Maryi i drugiego innego patrona dla nowej SM,

e)  skierować do ordynariusza miejsca prośbę o erekcję kanoniczną i zatwierdzenie ks. moderatora,

f)  po pewnym okresie członkowie winni złożyć pierwsze ślubowanie i powinno się wybrać zarząd (dawniej zwany Konsultą),

g) pierwszy zarząd opracowuje program pracy i przygotowuje statut swojej sodalicji w oparciu o „Zasady Ogólne SM w Polsce” z 1983 r.

h) powstałą w ten sposób zgłosić do Krajowej Federacji SM w Polsce.

40. Kto kieruje Sodalicją?

            Działalnością SM kieruje zarząd, wybierany przez ogół członków zwyczajnych, oraz moderator, tj. kapłan mianowany przez biskupa lub właściwego przełożonego zakonu.

         Poszczególne SM spotykają się na comiesięcznych mszach św., po których jest spotkanie, na których wygłaszane są konferencje przygotowane przez samych sodalisów, dyskusje i spotkanie towarzyskie.    

         Co dwa tygodnie lub co tydzień spotykają się osoby należące do sekcji: np. Pisma św., charytatywne, misyjne, eucharystyczne, wiedzy religijnej itp. Przy poszczególnych SM mogą istnieć luźne zespoły, których członkowie w pewnej mierze mogą brać udział w pracach sodalicji, nie zobowiązując się do pełnego zaangażowania w życie SM.

         Na terenie danej diecezji SM i grupy sodalicyjne (zespoły) mogą utworzyć Zarząd Diecezjalny. Mogą także powstawać związki o jednakowym profilu, np. młodzieżowe, nauczycielskie itp.

         Wszystkim sodalicjami kieruje Zarząd Krajowy Federacji SM w Polsce, wybierany przez delegatów wszystkich SM na okres 3 lat na Zjazdach SM i Moderator Krajowy wybierany przez Konferencję Episkopatu Polski, po uprzednim wyborze przez Zarząd Krajowy i moderatorów poszczególnych SM na okres 5 lat.

         Zjazd SM powołuje też Komisję Rewizyjną (kontrola działalności statutowej, finansowej, składanie Zjazdowi delegatów wniosków o udzielenie absolutorium ustępującemu Zarządowi).

         Przynajmniej raz w roku pod przewodnictwem Moderatora Krajowego lub upoważnionego przez niego zastępcy, zwoływane są Krajowe Konsulty Moderatorów i Prezesów do rozwiązywanie problemów sodalicji.

41. Jakie zadanie ma ks. moderator?

         Ks. moderator jest przez władzę kościelna ustanowionym kierownikiem danej sodalicji; jest on jakoby ojcem tej rodziny mariańskiej. Ściśle biorąc jemu samemu przysługuje prawo przyjmowania i wykluczania członków oraz zarządzania tego, co dla sodalicji uzna za odpowiednie.

42. Jaki jest stosunek ks. moderatora do zarządu?

         Ks. moderator nie podejmie nigdy żadnych ważnych postanowień, bez uprzedniego porozumienia z zarządem. Nie jest on co prawda tą radą skrępowany, bez poważniejszych powodów jej jednak nie pominie. Moderator może z ważnych powodów członków zarządu sam mianować albo ich zwalniać. On oznacza czas i prze­bieg rocznego walnego zebrania.

43. Jakie zadania ma zarząd?

         Zarząd sodalicji stoi u boku ks. moderatora, pomagając mu radą i czynem. Wybory zarządu odbywają się zazwyczaj co 3 lata. Ks. moderatorowi przysługuje co prawda prawo mianowania zarządu i zawieszania go w czynnościach, jednak skorzysta z tego prawa tylko w bardzo wyjątkowych wypadkach. Jedynie pierwszy zarząd nowoutworzonej sodalicji ks. moderator najlepiej sam zamianuje.

44. Jakie zadanie ma prefekt (prezydentka) Sodalicji?

         Prefekt (prezydentka) jest głową zarządu i zastępuje ks. moderatora wobec sodalicji, i sodalicję wobec ks. moderatora. Prefekt (praefectus) oznacza tyle co naczelnik, przewodniczący, bo przewodzi innym członkom zarządu. Czas urzędowania prefekta (prezydentki) określa statut lokalny każdej sodalicji. Na ogół obowiązuje zasada, że urząd jego nie trwa dłużej niż trzy lata. Tylko w bardzo wyjątkowych wypadkach może ks. moderator pozwolić na dłuższe urzędowanie. Tak samo powinna corocznie pewna część zarządu ustąpić i dać innym możność rozwinięcia swoich sił. Sodalicje z tymi samymi zarządami na czele z czasem zamierają.

45. Jakie są inne urzędy w Sodalicji?

         Poza prefektem zarząd składa się z dwóch asystentów, sekretarza, skarbnika, instruktora kandydatów i kilku konsultorów; liczba ich zależy od danych warunków.

46. Jakie szczególne obowiązki mają konsultorzy?

         Konsultorzy powinni wszystkim sodalisom przyświecać cnotą i gorliwością. Oni mają ks. moderatorowi być mocną podporą i zarazem widzialnymi aniołami stróżami sodalicji. Szczególnie powinni czuwać nad przestrzeganiem statutów i dbać o dobrą sławę sodalicji. Podczas obrad  winni mówić otwarcie, służąc swoją radą czy zdaniem.

47. Jak często mają odbywać się zebrania zarządu?

            Wedle możności przynajmniej raz na miesiąc i to pod przewodnictwem ks. moderatora.

         W sodalicjach osób dorosłych ks. moderator zdaje zazwyczaj przewodnictwo prefektowi (prezydentce).

48. Jak mają się odbywać zebrania zarządu?

Owocność ich zależy od następujących warunków:

1. Trzeba się na nie przygotować.

2. Obrady powinny odbywać się według pewnego porządku (parlamentarnie).

3. Wypowiadać się trzeba otwarcie bez obłudy.

4. Należy unikać wszelkiej partyjności i upartego obstawania przy swoim zdaniu, a mieć na oku tylko dobro sodalicji.

         Przebieg obrad zarządu może być następujący: Posiedzenie otwiera się modlitwą, po czym następuje kilka słów zachęty ks. moderatora do zarządu, albo odczytanie kilku ważniejszych zdań z książeczki ustaw. Następnie sekretarz odczytuje protokół z ostatniego posiedzenia. Ks. moderator pyta o frekwencję na zebraniach plenarnych i sekcyjnych.

         Instruktor referuje o kandydaturach, po czym rozpoczynają się obrady nad aktualnymi sprawami życia sodalicyjnego. Przy tym wypowiada się po kolei każdy z konsultorów, przedkładając swoje zapatrywania, życzenia i zarzuty. Przeprowadza się rzeczową dyskusję, w razie potrzeby głosowanie, ostatecznie sprawę rozstrzyga ks. moderator.

49. Kto kieruje posiedzeniami zarządu?

         Posiedzeniami zarządu kieruje ks. moderator albo na jego zlecenie prefekt. Ostatnie a zarazem rozstrzygające słowo ma ks. moderator. Uchwała bez niego albo wbrew niemu jest nieważna. Przebieg i wnioski posiedzenia zarządu mają być wciągnięte do osobnej „księgi posiedzeń zarządu”.

50. Kto ustanawia zarząd Sodalicji?

         Księdza moderatora mianuje biskup. Członków zarządu wybiera się raz na 3 lata na walnym zebraniu, przy czym wybory są w zasadzie tajne.

         Przebieg wyborów określa ks. moderator. Uprawnionymi do głosowania i wybieralnymi (na wyższe urzędy sodalicyjne) są tylko sodalisi.

         Praktyka wyboru była najczęściej następująca: zarząd przedkłada terno (trzy kandydatury), z których sodalisi przez tajne głosowanie wybierają jednego. Można jednak­że przeprowadzić wybory nie przedkładając terna.

51. Jak często odbywają się nabożeństwa i zebrania Sodalicji?

         Nabożeństwa i zebrania sodalicyjne odbywają się u nas przeważnie raz w miesiącu. Jeżeli w wielu sodalicjach zebrania odbywają się rzadziej niż raz na miesiąc, stan taki należy uważać za wyjątek, spowodowany miejscowymi warunkami. Gdzie tylko możliwe, zebrania powitany odbywać się nawet częściej niż raz w miesiącu. Najważniejsze tematy poruszone na zebraniach, jako też niektóre szczególniejsze wydarzenia w sodalicji, zapisuje sekretarz w osobnej książce czyli kronice sodalicyjnej.

Wspólne nabożeństwa:

1. Nabożeństwo zwyczajne:

a) Litania Loretańska przed wystawionym Najśw. Sakramentem w kaplicy sodalicyjnej lub w kościele przy ołtarzu sodalicyjnym,

b) krótkie modlitwy do Matki Boskiej i patrona sodalicji,

c) akt poświęcenia się Najśw. Pannie.

 2. Miesięczna msza św. z kazaniem.

 3. Święta patronalne ze mszą św., do którego cała sodalicja przygotowuje się 9-dniową nowenną wspólną albo 2-dniowym skupieniem z naukami moderatora, lub też uroczystym 3-dniowym nabożeństwem.

 4. Nabożeństwa nadzwyczajne:

a) uroczystości kościelne, np. Boże Ciało,

b) patriotyczne.

 5. Pielgrzymki do sanktuariów maryjnych.

52. Dlaczego odbywają się również zebrania i imprezy towarzyskie?

         Dla pielęgnowania życia sodalicyjnego jest bardzo pożądanym, aby z zebraniem kościelnym (nabożeństwem) łączyło się również spotkanie towarzyskie. Służą one pogłębieniu wzajemnej miłości. Do zwyczajnych imprez sodalicji należą: wycieczki, pielgrzymki, przedstawienia teatralne, akademie, towarzyskie pogadanki dla krzewienia wesołości i przyjaźni, także wieczory albo kursy dokształcające, przy czym zawsze należy zachować miarę i roztropność.

53. Jak brzmi pozdrowienie sodalicyjne?

Nos cum Prole pia, / benedicat Virgo  Maria.

(Niech nam błogosławi i sprzyja/ z swym Synem Panna Maryja)

Cześć Maryi! / Cześć i chwała!

Per Mariam ad majorem Dei gloriam

(Przez Maryję, na większą chwałę Bożą)

Maryi Służ! /Służyć chcę!

Ut sodalis sum!

54. Jak brzmi Hymn sodalicyjny?

Słowa: JAN ART SM Warszawa 1919 r.

Muzyka: R. Gruszewskiego z SM Warszawa 

Błękitne rozwińmy sztandary,

Czas strząsnąć zwątpienia już pleśń,

Niech w sercach zagorze znicz wiary

I gromka niech ozwie się pieśń.

Ref.

Spod znaku Maryi  Rycerski my huf.

Błogosław nam Chryste na bój!

Stajemy jak ojce, by służyć Ci znów,

My Polska, my naród, lud Twój.

2. Już świta! Już grają pobudki,

Już Jezus przybliża się k’nam!

Żyj święta radości! Precz smutki!

Pan idzie i pierzcha w cień kłam.

3. Pan idzie! Słoneczność

Rozlewa się w krąg,

Pan idzie na świata siąść tron!

Drży szatan, wysuwa,

Mu berło się z rąk!

Słyszycie? Zwycięstwa gra dzwon!

4. O Bogarodzico – Dziewico!

Tchnij siłę w mariański ten zew!

Z otwartą stajemy przyłbicą

I serca Ci niesiem i krew...

5. Siać miłość będziemy wśród burzy i słot,

W zwycięski Ty powiedź nas szlak!

A gdy nam tchu będzie i mocy już brak

Do nieba pokieruj nasz lot!