Mieczysław Łacek

Sodalicje Mariańskie w świecie

Wielką troską otaczali Sodalicje następni papieże po Grzegorzu XIII: Sykstus V, Klemens VIII, Grzegorz XV, Benedykt XIV, Pius VII, Leon XII i XIII.

Papież Sykstus V wydając dwie bulle: Superna dispositione (5.I.1586) i Romanum decet Pontificem (29.IX. 1587), zatwierdza ponownie  Prima Primariae i pozwala na zakładanie Sodalicji dla wszystkich stanów i osób (por. ks. St[anisław] Załęski T.J., O sodalisach Maryi, Kraków 1886, s. 7; por. A. Wróblewski T.J., Sodalicja Marjańska. Czem jest - jak ją zakładać i prowadzić?, Kraków 1904, s. 8-9; por. Z. Rymarówna, Przewodnik Sodalicji Mariańskich w Polsce, Kraków1997, s  23-24).

Papież Klemens VIII brevem z  30 sierpnia  1602 roku pozwala na zakładanie sodalicji już przy każdym klasztorze jezuickim. Zatwierdził te przywileje bullą Alias quo  z 15 kwietnia 1621 roku papież Grzegorz XV (por. St. Załęski, j.w., s. 7). Rozszerzył przywileje Sodalicji papież Benedykt XIV złotą bullą (nazwana złotą ze względu na złotą pieczęć) Gloriosae Dominae (27.IX. 1748), obdarzając Sodalicje wielkimi łaskami, rozszerzając przywileje, podnosząc znaczenie Sodalicji, podkreślając zasługi tych, którzy należą do Sodalicji. Według tej bulli Maryja nie odmówi szczególnej opieki w życiu i po śmierci tym, którzy zobowiążą się dozgonnie Jej służyć. Sodalicja skłania do cnotliwego życia jej członków, unikania grzechów ciężkich, do częstego przyjmowania sakramentów świętych (por. j.w., s. 7-8). Tenże papież w roku 1751 breve Quo tibi dilecte pozwala agregować do „Prima Primaria” również Sodalicje żeńskie, które kiedyś powstały i powstaną później (por. Z. Rymarówna, j.w., s. 28).

                Przychodzi wiek XVIII, okres rozwoju masonerii, szerzy się laicki humanizm, panuje atmosfera zobojętnienia religijnego, ożywia się działalność wrogów Kościoła i religii. Potępił masonerię papież Klemens XII (1738). Ponowił ekskomunikę w roku 1751 papież Benedykt XIV (por. j.w., s. 29). Nie wytrzymał nacisku przeciwników Kościoła, szczególnie masonerii, Klemens XIV, który w roku 1773 (21 lipca) breve Dominus ac Redemptor skasował Jezuitów. Ustała wtedy praca w wielu sodalicjach. Pozostałymi sodalicjami, z którymi nadal walczyła masoneria, kierowali eks-jezuici, inni zakonnicy i księża diecezjalni. Równocześnie prawo zakładania SM otrzymali biskupi (por. j.w., s. 26-28).

Gdy w 1814 jezuici zostali przywróceni do istnienia przez papieża Piusa VII, w 1924 Prima Primaria wróciła pod kierownictwo zakonu. W 1825 Leon XII na prośbę zakonu jezuitów o. Alojzego Fortis, wyraził zgodę na afiliowanie do rzymskiej Prima Primaria Sodalicji Mariańskich założonych poza klasztorami i kościołami jezuickimi. Nowa Kongregacja Mariańska składa się odtąd jakby z dwóch złączonych konarów: Sodalicje Mariańskie zakładane i kierowane przez jezuitów oraz Sodalicje Mariańskie założone przy innych kościołach i podległe bezpośrednio zwierzchnictwu biskupa diecezjalnego (por. j.w., s. 29).

                W I połowie XIX w. rozwój Sodalicji Mariańskich spowolniał. Ponowny ich rozwój nastąpił po ogłoszeniu w 1854 dogmatu o Niepokalanym Poczęciu Najśw. Maryi Panny: pod sztandar Maryi zaciągają się nowe hufce. W latach 1855-1920 rocznie agregowano do Prima Primaria 500 sodalicji. Papież Pius X 1904 r. mówił do sodalisów włoskich: Od Sodalicji Mariańskich spodziewam się wszelkiego dobra i umocnienia Kościoła na przyszłość (j.w., s. 29-30)

                Leon XIII, również sodalis, w swoim breve sławi trzywiekowe istnienie Sodalicji Mariańskich, ponownie ją zatwierdzając i błogosławiąc (por. j.w., s. 35).

Po roku  1920 rocznie powstaje ok. tysiąca nowych Sodalicji Mariańskich (por. A. Wróblewski, j.w., s. 11). W łonie Sodalicji powstaje coraz więcej sekcji. Pomiędzy Sodalicjami nawiązują się wzajemne więzi. Niektóre kraje mają ogólnokrajowe zrzeszenia. Organizowane są wiece, zjazdy, przeróżne zebrania, wiece. Bujnie rozwija się życie sodalicyjne. Wychodzi wiele czasopism sodalicyjnych i rozwija się literatura mariańska. Sodalicje włączają się w akcje charytatywne, społeczne, w życie Kościoła (por. Z. Rymarówna, j.w.., s. 31). W 1923 powstaje w Rzymie z inicjatywy generała jezuitów o. Włodzimierza Ledóchowskiego, Centralny Sekretariat Kongregacji Mariańskich, który ma kierować całym światowym ruchem Kongregacji Mariańskich (por. .

                Sodalicje Mariańskie były wszędzie, gdzie kwitło życie katolickie. Sodalicje Mariańskie rozrosły się do potężnej rodziny, obejmującej cały świat, działając zbożnie wśród wszystkich krajów i narodów, a więc w Togo (Afryka), Indiach, Chinach, Australii, wśród Indian Północnej Ameryki, w Południowej Ameryce (Argentyna, Brazylia) itd. W roku 1924 w samych Indiach założono 52 sodalicje, na Madagaskarze 26, w Kongo Belgijskim, Jawie po 3 itd. Rok 1925 wykazuje m. in. następujący przyrost: Indie 20, Filipiny 3, Syria 4, Cejlon, Madagaskar, Jawa po 1.

                Od początku istnienia Sodalicji (od 1563 r.) aż do końca roku 1925 było 49 339 sodalicji, agregowanych do macierzystej sodalicji w Rzymie. W r. 1933 — przybyło 1 083 nowych sodalicji.

                II wojna światowa przerwała bujny rozwój sodalicji. SM walczyły w pierwszych szeregach w obronie chrześcijańskiej Europy. 21 stycznia 1945 roku papież Pius XII podczas audiencji dla Sodalicji rzymskich mówił, że sodalis „nie może opuszczać posterunku, który raz obrał dla walki i chwały. Wy zobowiązaliście się do obrony Kościoła Chrystusowego. Kościół wie o tym i liczy na was, jak liczył w przeszłości… Zaufanie Kościoła nie doznało zawodu… We wszystkich bojach toczonych w obronie chrześcijańskiej Europy przeciw zarazie i przemocy fałszu, Sodalicje Mariańskie walczyły w pierwszych szeregach… Mamy nadzieję, że potraficie godnie podźwignąć ciężar tak godnego dziedzictwa” (j.w.., s. 35).

                Po wojnie w 1948 Pius XII w sposób oficjalny i uroczysty wydał „Konstytucję Apostolską o Kongregacjach Mariańskich” – „Bis Saeculari”, wskazując drogi rozwoju SM w drugiej połowie XX wieku. Na zakończenie papież napisał: „To polecamy, orzekamy i stanowimy, aby niniejsza Konstytucja po wszystkie czasy posiadała swą moc, znaczenie i skuteczność, aby osiągnęła i zachowała w pełni i bez uszczerbku swe skutki, tym zaś, których ona dotyczy, przyniosła jak najwydatniejszą pomoc. Nadto stanowimy, że tak należy osądzić o orzekać, i że nieważne i bez żadnej mocy pozostanie odtąd wszystko, co by ktoś, jakąkolwiek posiadając władzę, świadomie czy tez bezwiednie, przeciwko temu podjąć usiłował. Bez względu na jakiekolwiek przeszkody. PIUS PP XII” (j.w., s. 39). Papież ten 2 lipca 1953 roku  zatwierdził powstanie Światowej Federacji Sodalicji Mariańskich (por. j.w., s. 35-36).

                Sodalicja Mariańska  dała światu 18 papieży, m.in. Aleksandra VII, Benedykta XIV,  XVI,  Grzegorza XV, Innocentego X i XI,  Klemensa IX, X, XI, XII, XIII, Leona XIII, Piusa IX, XI, Urbana VIII oraz Jana Pawła II, a także 100 kardynałów.  Założycielami Sodalicji byli często nuncjusze apostolscy (por. j.w., s. 38-39).

                „I rzeczywiście nie ma na świecie  drugiego stowarzyszenia, któryby się mogło poszczycić tak wielką ilością członków, zajmujących najwyższe w społeczeństwie ludzkim stanowiska, ludzi sławnych świętością życia, najwyższą władzą, męstwem rycerskim, nauką i talentem, cnota i charakterem” (j.w., s. 40).

                Sodalisami było 43 książąt panujących, a wśród nich 7 cesarzy i 11 królów, wielu wodzów, hetmanów. Sodalisem był zwycięski dowódca nad Turkami pod Lepanto  Don Juan d’Austria (Jan Austriacki), Marszałek Francji Henryk Turenne (Tureniusz). Sodalisami byli książęta lotaryńscy: Franciszek II, Karol IV, Leopold; książę Sabaudzki – Karol Emanuel; książęta francuscy:  Henryk i Antoni Burbon, Ludwik Armand i dwunastu innych książąt francuskich nie licząc margrabiów i hrabiów, niemal cały książęcy dwór bawarski: Filip, Wilhelm, Maksymilian, Klemens arcybiskup koloński i pięciu jego bratanków. Przebywający na dworze Wilhelma  troje protestanckich margrabiów badeńskich przyjęło katolicyzm i poprosiło o przyjęcie do Kongregacji Mariańskiej (1585). Sodalisem stał się książę Jan Baptysta Ottoman, syn Mahometa III, cesarza Turków, stryj Osmana, który pod Chocimiem  przeciw Polsce wojował, brat Mustafy, który wychowywał się na  dworze florenckim Medyceusza Ferdynanda. Prawie wszyscy królowie hiszpańscy począwszy od Filipa II byli sodalisami. W dom Habsburgów przechowywała się tradycja sodalicyjna. Sodalisem był Ferdynand król węgierski i czeski, arcyksiążę Austrii i jego syn Ferdynand III, który oddał siebie, swe państwo, ludy i wojsko pod opiekę Maryi (1640 r.) (por. St. Załęski, j.w., s. 12; por. F. Walczak, Królowa Sodalicji Mariańskiej, [w:] Księga Pamiątkowa Kongresu Marjańskiego *Kraków 11-12 kwietnia 1931), pod red. ks. R. Moskały T.J., Kraków 1932, s. 77). 

Sodalisami byli prezydenci (mi.n Prezydent Ekwadoru Gabriel Garcia Moreno – członek i Prezes Sodalicji Mariańskiej Panów w mieście Quito, zamordowany w 1875 roku), mężowie stanu, politycy, ministrowie, wysocy urzędnicy państwowi (por. F. Walczak, j.w., s. 78).

                Sodalisami byli pisarze, artyści, m.in. malarze: Paweł i Piotr Rubens, Antoni van Dyck; poeci: Torqato Tasso, Lopez de Vega, Piotr Calderon, Piotr Cornelle (por. j.w., s. 77).

o. Mieczysław Łacek

Warszawa, 26 listopada 2008